Beslissingsstrategie
Socioloog en psycholoog Hebert Simom is de bedenker van de term ‘satisfice’. Hij gebruikte het om een beslissingsstrategie beschrijven. Hierin komt naar voren dat we eerder geneigd zijn te kiezen voor de optie die voldoende is dan de optie die optimaal is. Het idee hierachter is dat is dat de kosten van het maken van een volledige analyse van alle opties niet de moeite waard is. Daarnaast is zo’n analyse waarschijnlijk ook onmogelijk. Volgens Simon hebben we vaak niet voldoende cognitief vermogen om alle opties af te wegen. Het heeft daarom meer zin om dan maar te kiezen voor dat wat op zich wel werkt of dat wat goed genoeg is in plaats van de perfecte oplossing. Als dit waar is, zouden ontwerpers hier meer rekening mee moeten houden bij het ontwerpen van bijvoorbeeld websites en andere interactieve producten.

Websites worden veelal gescand, niet gelezen.
Usability guru Steven Krug heeft veel onderzoek gedaan naar het gebruikersgedrag website-bezoekers. Je hoopt natuurlijk dat een bezoeker alles wat jij te vertellen hebt leest, maar, zoals Krug zegt, “wat een bezoeker over het het algemeen daadwerkelijk doet is (als je gelukt hebt) een blik werpen op elke nieuwe pagina, tekst scannen en klikken op de eerste link die interesse opwerkt of vaag overeenkomt met dat wat er wordt gezocht. Er zijn grote delen van een pagina waar simpelweg niet naar wordt gekeken”. Krug praat over websites alsof het billboards zijn. Je moet er van uitgaan dat bezoekers slechts een blik werpen.

Kort samengevat: Ga er (als ontwerper) van uit dat mensen dingen gedaan willen krijgen met zo min mogelijk werk. Vanzelfsprekend is dit niet altijd het geval, maar het is vaker waar dan niet.

We zijn sociale dieren. Het mens-zijn impliceert sociaal zijn. Het is via evolutie in onze hersenen gebakken om samen te leven en beïnvloed te worden sociale groepen.
Wanneer je teruggaat in de geschiedenis zul je zien dat er veel voorbeelden te vinden zijn waarbij technologie wordt geadopteerd om deze gebruiken voor sociale doeleinden.

De boekdrukkunst stelde mensen in staat een stuk sneller te communiceren via het geschreven woord. Voor deze technologische uitvinding moest tekst worden verveelvoudigd door deze met de hand te kopiëren. Soms duurde dit jaren. Met de boekdrukkunst omstond een van de eerste vormen van massacommunicatie.

De eerste telefoon werd niet voor de consument ontwikkeld, maar voor het sneller versturen van telegrammen. Toen het aantal telefoons groeide werden ze in eerste instantie zakelijk gebruikt. Het kwam bij de eerste uitvinders en fabrikanten niet naar boven om telefoonlijnen aan te leggen in woonhuizen.  Pas veel later werd de telefoon opgeëist door de consument.





Wanneer je de geschiedenis van het internet probeert te onderzoeken, zul je veel artikelen van technische aard vinden. Gek genoeg is deze geschiedenis begonnen door een sociale behoefte. Het begon allemaal met J.C.R. Licklider die gefrustreerd was over het feit dat hij drie verschillende terminals moest gebruiken om te kunnen communiceren. Daarbij moesten er steeds verschillende commando’s worden gebruikt, want iedere terminal sprak zijn eigen taal. Dat moest en kon gemakkelijker en zo ontstond - kort gezegd - het internet.
Vandaag wordt internet gebruikt voor verschillende doeleinden. Bedrijven gebruiken het veelal om producten te verkopen, maar in eerste instantie werd het gebruikt om te communiceren en zo gaat het nog steeds. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Twitter, Facebook, Youtube en LinkedIn. Stuk voor stuk groot geworden door een sociale behoefte te bevredigen.

The next big thing?
Eerlijk gezegd heb ik geen idee. Wist ik het maar! Dan zou ik het direct maken. Ik heb wel een voorgevoel dat het zal voldoen aan bepaalde sociale behoeften; dat het zal worden gebruikt om te communiceren. Zo is het altijd gegaan.

Het idee dat spelend leren werkt is niet nieuw. De Griekse filosoof Plato (347 v.Chr) adviseert volgelingen in ‘De Republiek’ gebruik te maken van spelen. Plato zag het filosofisch discours als een educatief spel. Het stellen van hypothetische vragen (gedachte-experimenten of filosofische spelen) werd gezien als een manier om tegenovergestelde filosofische standpunten te onderzoeken. Daarnaast was was het Plato die zei “Je kunt meer in een persoon ontdekken in een uur spel dan in jaar converseren”.

Met het bovengenoemde in gedachten is het geen wonder dat zogenoemde serious games steeds belangrijker worden binnen onze huidige maatschappij. Een serious game is een computerspel waarbij het primaire doel vaak te maken heeft met verschillende vormen van educatie. Puur entertainment is dus van secondair belang.

Waarom gebruik maken van serious games?
Als kinderen leren we spelen en wanneer we volwassen worden spelen we om te leren, ook al voelt het ‘spelen’ niet echt als een spel.
Dat is niet echt verwonderlijk, hoewel? De traditionele schoolklas richt zich vooral op het aanleren van regels voor wiskunde, economie, geschiedenis enzovoorts. Herhaling speelt hier een belangrijke rol zodat studenten regels beter onthouden. Hoewel de lol vaak ontbreekt zijn er wel veel overeenkomsten met een spel te vinden:

Het doen alsof: de werkelijkheid wordt in kleine brokken voorgesteld en aangeleerd;
Meeslepend: aandacht trekken van studenten;
Leersystemen zijn gebaseerd op regels;
Leersystemen zijn sociaal, studenten worden ingedeeld op leeftijd en leervermogen. 

Het grote verschil met vroegere generaties is dat de huidige generatie studenten is opgegroeid met video games. De stap naar een serious game is tegenwoordig klein en verhoogt voor sommige taken zelfs de leersnelheid. Dit blijkt ook uit onderzoeken die worden genoemd in de september-2006-editie van Wired Magazine.  Hieruit blijk ‘dat het inzetten van gesimuleerde omgevingen de leersnelheid verhoogt voor een scala aan taken, van het maken van laparoscopische incisies tot het redden van mensen uit brandende gebouwen’. 

Gedurende de afgelopen jaren is er een discussie gaande binnen de video game industrie. De industrie zou volwassen zijn geworden. Dit is met name te merken aan het steeds groter wordende publiek. Video games vallen niet langer binnen het domein van jonge mannen en kinderen, maar bereiken ook vrouwen en mannen van alle leeftijden, rangen en standen. Video games zijn mainstream en zijn een onontkoombaar onderdeel van onze westerse cultuur. Is dit ook de toekomst van serious games? Ik verwacht het wel.

Voor de lezer die wat minder bekend is met de technologie: Eye tracking is een methode om via een speciale camera precies vast te stellen waar een gebruiker naar kijkt. Daarnaast kan worden vastgesteld in welke volgorde en voor hoe lang hij dat doet.

Voordat je verder leest. Wanneer je de beroemde basketbal video nog niet hebt gezien - en de test nog niet hebt gedaan - wil ik je aanraden dit eerst te doen.

Deze video is een voorbeeld van ‘onoplettendheid blindheid’ of ‘veranderingsblindheid’. Het idee is dat grote veranderingen vaak niet opvallen binnen het gezichtsveld van veel mensen. Het onderzoek met de gorilla is ook gedaan met eye tracking software door Christopher Chabris en Daniel Simons in 2010. Uit dit onderzoek komt naar voren dat alle proefpersonen de gorilla ‘zien’ maar slechts 50% daarvan is zich daar daadwerkelijk bewust van.
Uit overige onderzoeken van Chabris en Simons blijkt dat proefpersonen die zich focussen op 1 object - en geen veranderingen verwachten - snel grote veranderingen missen.

Eye tracking technologie lijkt misschien erg waardevol maar kan in het licht van het bovengenoemde toch misleidende resultaten opleveren. Eye tracking vertelt je waar proefpersonen naar kijken, maar dit betekent niet dat de aandacht daarop is gevestigd.

Daarnaast blijkt uit een onderzoek van Alfred Yarbus uit 1967 dat waar mensen naar kijken grotendeels afhankelijk is van de vragen die ze worden gesteld. Daarom kan een onderzoeker (per ongeluk) eye tracking resultaten beïnvloeden door de instructies die hij de proefpersonen geeft.

Kort samen gevat: Ga er niet van uit dat mensen iets bewust zien omdat het aanwezig is. Dit betekent trouwens niet dat het niet bewust zien totaal geen invloed heeft op beslissingen omdat deze ook onderbewust kunnen worden gemaakt voordat ze eventueel bewust worden.

Of toch helemaal niet? Wie zich de lancering van de iPad2 nog kan herinneren ziet een heel ander beeld. Lange rijen met mensen die lang wachten. Je kon de iPad2 natuurlijk ook online bestellen. Helaas wist je daarbij niet precies hoe lang je moest want de voorraad was immers beperkt.

Wanneer iets gelimiteerd beschikbaar is gaan we er van uit dat het waardevol is. Om deze reden wordt het aantrekkelijk om er eigenaar van te worden.

Dit blijkt ook uit een onderzoek van Lee en Adewolde uit 1975. Hierbij ging het om koekjes die door proefpersonen op smaak werden getest. De koekjes werden verdeeld over twee schalen. De eerste schaal bevatte tijdens de tests aanzienlijk minder koekjes dan de tweede. Dit resulteerde in een hogere waardering van de koekjes op de eerste schaal, zelfs wanneer dezelfde koekjes op de tweede schaal te vinden waren.

Deze psychologie kan worden toegepast bij e-commerce websites. Een product dat beperkt op voorraad is, zal als waardevol worden ervaren.
Hetzelfde geldt ook voor informatieve websites. Moeilijk te verkrijgen informatie - bijvoorbeeld alleen toegankelijk voor bepaalde leden - zal als goed en betrouwbaar worden ervaren.

Hieronder volgen een aantal tips bij het gebruik van protoypes:

Open voor negatieve feedback
Prototypes worden snel in elkaar gezet, zonder veel details, zodat er weinig emotionele binding ontstaat. Op deze manier staan de betrokken partijen meer open voor negatieve feedback en kunnen aanpassingen sneller worden doorgevoerd.

Weet wat je meet
Het is belangrijk vast te stellen welke veranderingen welke resultaten opleveren. Om deze reden kan er maar een onafhankelijke variabele tegelijk worden getest. Bijvoorbeeld: wanneer ik het formaat en de lokatie van een button in een website verander, kan ik niet achterhalen welke aanpassing de snellere reactie van de gebruiker heeft opgeleverd.

Gebruikersdoelgroep
Relevante resultaten vragen om een relevante doelgroep. Daarom zal de gebruikersdoelgroep van een prototype zorgvuldig moeten worden uitgeselecteerd. Een veel gemaakte fout bij websites is dat back-end-users (beheer website) worden ingezet bij het testen van de front-end (gebruik website).

Samengevat: ontwikkelen we ons dankzij deze deelcultuur van binnen naar buiten of van buiten naar binnen?
Het trekken van conclusies laat ik graag aan de meedenkende lezer over.